Chemo, bestraling óf beweging: leefstijl officieel onderdeel van borstkankerzorg
Bij de behandeling van kanker denken we vaak meteen aan medische interventies, zoals chemotherapie of een operatie. Maar een gezonde leefstijl speelt een minstens even belangrijke bewezen rol in het herstel en de prognose bij kanker. Daarom hebben onze chirurg-oncologen Sanne Engelen en Marjolein Smidt, in samenwerking met partners in de oncologische zorg, zich hard gemaakt voor een leefstijlmodule in de landelijke richtlijn voor de behandeling van borstkanker. Een belangrijke stap richting integrale zorg, waarin niet alleen de ziekte, maar ook de patiënt en persoon centraal staat.
Als je zo gezond mogelijk leeft, herstel je sneller, blijf je fitter en verklein je de kans op terugkeer van borstkanker. Chirurg-oncoloog Prof. dr. Marjolein Smidt licht toe: “Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat een gezonde leefstijl het herstel na borstkanker kan bevorderen en de kans op terugkeer van de ziekte mogelijk verkleint. De impact van voldoende beweging, een afname in overgewicht en stoppen met roken kan groot zijn. Patiënten kunnen dus zelf bijdragen aan hun herstel, maar dat begint bij bewustwording en kennis. Daar draagt deze leefstijlmodule aan bij.”
Rust roest: in beweging blijven blijft belangrijk
De nieuwe leefstijlmodule bundelt alle beschikbare informatie over de invloed van beweging, voeding, gewicht, roken en rust op herstel en prognose. Voor zorgprofessionals is het een onmisbaar hulpmiddel om met patiënten het gesprek aan te gaan over leefstijl als onderdeel van hun behandelplan. Dat is nodig, want de impact van gezond leven wordt vaak onderschat en niet iedereen is uitgerust met de juiste kennis. Marjolein: “Veel mensen denken dat rust nemen het beste is bij ziekte, maar dat is een misverstand. Juist beweging – binnen de mogelijkheden – kan het herstel bevorderen, ook tijdens of na een behandeling. Een wandeling buiten, fietsen of lichte oefeningen kunnen al veel doen. Bovendien is bewezen dat tijd in de natuur, zoals het horen van vogelgeluiden, een positief effect heeft op de mentale gezondheid.”
Het maken van bewuste keuzes
De behandeling van borstkanker kan overweldigend zijn. Patiënten hebben veel aan hun hoofd en zijn vooral bezig met overleven. Het advies aan patiënten is dan ook om te doen wat kan en mild te zijn voor zichzelf. Annemaret Bouwman, medisch redacteur van de website kanker.nl die deze praktische vertaling van de leefstijlmodule schreef, zegt hierover: “De ene patiënt heeft wellicht niet de energie om met leefstijl aan de slag te gaan, en ziet het als een extra belasting. De andere patiënt is misschien juist gemotiveerd. We benadrukken de voordelen van een gezonde leefstijl als je borstkanker hebt of hebt gehad, maar het is natuurlijk aan de patiënt zelf om bewuste keuzes hierin te maken. Daarin moeten ze de juiste begeleiding krijgen.”
Verankering in oncologische zorg
De leefstijlmodule is niet alleen bedoeld om patiënten te ondersteunen, maar ook om leefstijl structureel te verankeren in de oncologische zorg. Chirurg-oncoloog Smidt benadrukt dat dit een gezamenlijke verantwoordelijkheid is: “We moeten in Nederland meer inzetten op preventie. De druk op de zorg groeit, en gezonde keuzes moeten aantrekkelijker en gestimuleerd worden. Dat vraagt om samenwerking tussen zorg, politiek en samenleving.”
Dat leefstijl nu onderdeel is van de landelijke richtlijn, is een mooie ontwikkeling: “We helpen patiënten op weg met betrouwbare informatie en geven duidelijk aan wie hen kan adviseren of begeleiden”, zegt medisch redacteur kanker.nl Annemaret. Marjolein voegt daar nog aan toe: “We geven patiënten hiermee iets waardevols in handen. In een moeilijke fase van hun leven krijgen ze het besef: ik kan zelf ook iets doen. Dat gevoel van regie is ontzettend belangrijk.”
Over de richtlijn
De nieuwe leefstijlmodule is ontwikkeld in samenwerking met het MUMC+, de Nederlandse Vereniging voor Medische Oncologie (NVMO), de Nederlandse Vereniging voor Radiotherapie en Oncologie (NVRO), Borstkankervereniging Nederland (BVN) en kanker.nl. Een toegankelijke samenvatting en praktische tips voor patiënten zijn te vinden op deze pagina van kanker.nl.