Ik heb kanker, maar ik bén iemand die geniet van haar drie prachtige kleinkinderen.
Over leven en kanker: Gertie.
Soms glimlacht iemand naar je, en glimlach je onwillekeurig maar vol overgave terug. Zo iemand is Gertie; een warme persoonlijkheid met een vriendelijke oogopslag. Iemand die je onmogelijk koud laat, al schommelt de buitentemperatuur rond het vriespunt. Gertie is een liefhebbende partner, moeder en oma van drie kleinkinderen. Maar Gertie is ook patiënt. Want ze heeft een zeldzame vorm van longkanker. Wie ziet zíj graag als ze in de spiegel kijkt? En hoe helpen wij haar in ons ziekenhuis om die persoon die teruglacht in de spiegel, zo goed als mogelijk te zijn?
“Van de buitenkant zie ik een vrouw die ziek is geweest. Iemand die er anders uitziet dan voor haar ziekte; toen ze voor de chemobehandelingen nog tien kilo lichter was, donker haar had en jonger oogde”, zegt Gertie. “Maar achter dat gezicht en lichaam zie ik mezelf als een vrolijke, zorgzame en optimistische vrouw.”
Het wonder van Voerendaal
In 2016 verliet Gertie aangedaan het Zuyderland Ziekenhuis met de diagnose ‘longkanker met uitzaaiingen’. Naar eigen zeggen betekende die diagnose: ‘einde oefening’. Hoopvol als ze is, zei ze tegen haar buurvrouw: “Ik ga een medisch wonder worden.” Nu, tien later, is Gertie is er nog steeds. En daar is ze trots op: “Natuurlijk niet alleen dankzij mezelf, maar ook dankzij de behandelingen en mijn zeldzame vorm van longkanker”, zegt ze daarover.
Zwaar traject
Vanwege haar zeldzame vorm van longkanker, kwam Gertie bij prof. dr. Lizza Hendriks terecht in het Maastricht UMC+ Comprehensive Cancer Center. Zij stelde – na een traject met medicijnen waar ze wisselend op reageerde – chemotherapie voor waar Gertie zelf over mocht meebeslissen. Gertie: “Ik ging er positief in. Maar de eerste chemokuren waren loodzwaar. De behandeling duurde 24 uur, en ik kreeg hem om de drie weken. Dan was ik een week ziek, een week aan het herstellen en voelde ik me slechts een week goed – en dat vier keer achter elkaar. Vervolgens kreeg ik iedere drie weken onderhoudsbehandelingen met een van de twee chemo’s van ongeveer twintig minuten uit de vorige kuur. Van die chemo had ik minder last. Dat hield ik zes jaar lang vol, waarna ik switchte naar een behandeling om de vier weken omdat mijn lichaam dan beter herstelt. Al schijnt de therapie ook op mijn hormonen te werken. Mijn man grapt wel eens: "Zij heeft geen last van die chemo. Maar ik wel.”
Oog voor de mens
Wat Gertie bijzonder waardeert aan haar behandeling en contact in het ziekenhuis, is dat er oog is voor haar als mens. Gertie: “Ik kan me nog herinneren dat ik op controle kwam en de arts aan mij vroeg: ‘Hoe is het met uw kleinkind?’. Daardoor voelde ik me gehoord. Maar ook met de behandeling houden ze rekening met mijn leven. Zo is mijn chemoschema aangepast zodat ik de feestdagen beter kon beleven. Lizza stelde zelf voor om de behandeling iets te verschuiven, dat vond ik ontzettend bijzonder.”
Over leven én kanker: toegewijde oma
‘Over leven en kanker’ gaat over overleven. Maar het gaat ook over leven én kanker. Kun je nog doen wat je wilt doen en zijn wie je wilt zijn, ondanks je ziekte? Voor Gertie spelen haar kleinkinderen hierin een grote rol. “‘Hoe moe je ook bent, als zij komen beginnen je ogen te glinsteren’”, quote ze haar partner. “Ik doe veel samen met de kleinkinderen. Ik neem ze ook mee in mijn ziekte – ‘de draak’ is hoe ze mijn tumor noemen – en natuurlijk is dat niet gemakkelijk. Maar dankzij mijn situatie én de behandeling die Lizza heeft voorgesteld, kan ik een oma zijn. En misschien nog wel een betere dan wanneer ik gezond was geweest en mijn baan had behouden.”
Over leven én kanker: samen beslissen
Dat Gertie kan meebeslissen in haar behandeling betekent veel voor haar en de manier waarop zij haar leven met kanker graag inricht. Gertie: “Ik stelde zelf voor om de onderhoudschemo eens per vier weken te krijgen, in plaats van om de drie weken. Een periode van vier weken geeft me de tijd om me langer goed te voelen, meer mezelf te zijn en meer te genieten van de (klein)kinderen. Lizza ging mee in mijn wens en dat waardeer ik.”
Spiegeltje, spiegeltje aan de wand, wie zie ik daar aan de overkant?
Terug naar de spiegel: de zorgzame Gertie ziet vooral een vrolijke en optimistische vrouw, en liefdevolle oma als ze naar zichzelf kijkt. Het helpt haar om met haar ziekte om te gaan. Gertie: “Ik wil niet bij de pakken neer gaan zitten. Toen ik hoorde dat ik kanker had, durfde ik niets vooruit te plannen. Nu koop ik zelfs theatertickets voor volgend jaar. Mijn man en ik hebben het gevoel vastgehouden dat er een laatje in ons hoofd zit dat op een kier staat. Maar we proberen te leven alsof er niets aan de hand is en daar voelen we ons fijn bij. ‘Never give up hope’ is ons motto. Ik ben daar het voorbeeld van, want ik had allang dood moeten zijn. Maar eigenlijk heb er juist een leuker leven door gekregen.”
ZZZzzz…
“Tien jaar geleden werd Gertie ziek. Sindsdien voelt zij zich twee keer per jaar jarig: op haar geboortedag en op haar diagnose-dag. “Dat ik mezelf sindsdien nog oma van mijn drie kleinkinderen mag noemen had ik nooit durven dromen”, zegt Gertie dankbaar. Maar ik ben er nog.
De draak, die slaapt.”
Gertie heeft niet-kleincellige longkanker (NSCLC), de meest voorkomende vorm van longkanker. Bij Gertie is daarnaast een bijzondere verandering in het DNA gevonden: een ROS1-translocatie. Haar behandelend arts, prof. dr. Lizza Hendriks, legt uit wat dat betekent:
“Het ROS1-gen is een klein stukje van het DNA dat ervoor zorgt dat een cel het ROS1-eiwit kan maken. Dit eiwit helpt bij het doorgeven van signalen die bepalen wanneer een cel moet groeien of delen. Bij een ROS1-translocatie gaat er iets mis: het ROS1-gen koppelt zich per ongeluk aan een ander gen. Hierdoor ontstaat een afwijkend zogenoemd ‘fusie-eiwit’, dat de cel voortdurend het signaal geeft om te blijven delen. Zo wordt de groei van de kanker aangestuurd.”
Gelukkig is dit type longkanker vaak gevoelig voor bepaalde behandelingen. Maar een behandeling draait volgens Hendriks niet alleen om het type kanker; minstens zo belangrijk is de mens die tegenover haar in de spreekkamer zit. Gertie omschrijft ze als een positief persoon die geniet van het leven en veel waarde hecht aan haar familie. “Dat zie je ook echt terug in de spreekkamer”, zegt Lizza. “Of zo’n positieve houding invloed heeft op het verloop van de ziekte, is niet te zeggen. Kanker volgt vaak zijn eigen weg. Maar in de gesprekken over de behandeling speelt Gertie’s houding wel een rol: ze denkt mee en geeft aan wat zij belangrijk vindt en graag wil blijven doen. De behandeling probeer ik – waar medisch verantwoord – aan te passen aan haar leven, in plaats van andersom.”
“Ik kan me nog herinneren dat ik op controle kwam en de arts aan mij vroeg: ‘Hoe is het met uw kleinkind?’
Over het MCCC
Het Maastricht UMC+ Comprehensive Cancer Center (MCCC) is een samenwerking van de oncologische zorg van het MUMC+ en het onderzoeksinstituut GROW van de Universiteit Maastricht. In het MCCC komt alle expertise samen. Van onderzoek naar het ontstaan van kanker, tot behandeling van patiënten en overlevers. Hier verbinden wij patiëntenzorg , onderzoek en onderwijs. Met elkaar gaan we voor de best mogelijke oncologische zorg en de hoogst mogelijke kwaliteit van leven voor onze patiënten. Dat doen we in overleg met de patiënt zelf. We houden hen een spiegel voor en laten hen zien wie ze willen zijn: niet alleen een persoon die ziek is, maar ook iemand die een leven leidt. Want het gaat over kanker, over leven én kanker.
Gespecialiseerd centrum
Een ROS1-translocatie is zeldzaam en ontstaat door domme pech: het is niet erfelijk en staat los van rookgedrag. Juist omdat deze vorm zo weinig voorkomt, is in Nederland afgesproken om patiënten met NSCLC in gespecialiseerde centra te behandelen, zoals het Maastricht UMC+ Comprehensive Cancer Center. Daar is veel kennis en ervaring aanwezig over welke medicijnen het beste werken, hoe bijwerkingen kunnen worden aangepakt en welke nieuwe behandelingen en onderzoeken er in binnen- en buitenland beschikbaar zijn.
Lees hier meer over ROS1: Wat is ROS1 - Stichting Merels Wereld